Không có sản phẩm nào trong giỏ.
Ở Việt Nam, hiếm nghề thủ công nào gặp nhiều thăng trầm như pháp lam Huế, mỗi sản phẩm ra đời là sự kết hợp của nghề thiết kế, gò hàn, kim hoàn, hoạ sĩ, chạm khảm, men thuốc, lò nung. Thế nên, từ khi lụi tàn vào thời Đồng Khánh (1885 – 1889) mãi đến những năm 2000 Pháp Lam Huế mới có điều kiện tái sinh.
Khái niệm “phục chế pháp lam Huế”, đặc biệt là những mảng trang trí trong kiến trúc cung đình, từng là chuyện xa tầm tay bởi nghề thủ công đặc biệt này chỉ tồn tại trong quãng thời gian khoảng 60 năm rồi thất truyền, không tài liệu, không nghệ nhân, chỉ còn lại các mảng trang trí pháp Lam trong kiến trúc cung điện, lăng tẩm, cùng bộ sưu tập gần 100 hiện vật ngự dụng trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Cung đình Huế của các vua triều Nguyễn như bát, đĩa, khay, bình hoa, lư hương, chậu hoa, đầu hồ… Câu chuyện phục chế được Đỗ Hữu Triết – kỹ sư Vật Lý, cũng là người lập xưởng phục chế pháp lam Huế duy nhất ở Việt Nam hiện nay, bắt đầu từ những hiện vật hiếm hoi như thế. Đỗ Hữu Triết chính là người phục chế các công trình pháp lam kiến trúc trong di tích Đại Nội, Lăng Đồng Khánh…
Từng có thời gian làm chuyên viên nghiên cứu tại Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế, đề tài pháp lam đã gợi cho Đỗ Hữu Triết những tò mò thú vị, càng đi sâu tìm hiểu, càng thấy trong pháp lam sự đa dạng đặc biệt là màu men phong phú mà các chất liệu khác không có được. Anh bắt đầu tiếp cận khai thác, hệ thống hoá các phương pháp chế tác pháp lam bằng ứng dụng khoa học. Nhờ lợi thế chuyên ngành nghiên cứu, Đỗ Hữu Triết tìm sự kết hợp tay nghề từ đa ngành gồm hoạ sĩ, thợ thủ công, nhà nghiên cứu lịch sử, mỹ thuật, khoa học vật liệu… cùng niềm đam mê để tìm lại những sắc màu, kỹ thuật chế tác pháp lam theo lối xưa.
Chỉ là cốt đồng, sử dụng men thuỷ tinh, vẽ, đem nung, nhưng để hai thứ vật liệu kim loại và men thuốc hoà hợp, bám quyện chặt vào nhau, không rạn nứt, bong tróc, gam màu đạt những sắc độ mà pháp lam Huế ngày xưa sử dụng, thách thức ấy khiến Đỗ Hữu Triết phải trả giá bằng rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc.
Để ra được những sản phẩm pháp lam phục chế ở Đại Nội, các lăng tẩm hoàn hảo, Đỗ Hữu Triết chia sẻ: “Pháp lam là vật liệu trang trí đặc biệt, thợ pháp lam giỏi phải khống chế được màu sắc tuyệt đối, với nhiệt lò trên 1.000 độ, chỉ xê dịch chút là bảng màu sẽ khác biệt. Cốt pháp lam là kim loại đặc tính giãn nở theo thời tiết, khi đưa vào công trình, men trên bề mặt phải đạt độ dầy mỏng tương xứng để giãn nở đều với cốt thai, nếu vênh nhau lớp men sẽ rạn vỡ, bong tróc ngay”.
Từ việc thành công phục chế Pháp Lam trang trí ngoại thất với các mảng khối, kích cỡ lớn, Đỗ Hữu Triết dần mở rộng sản xuất pháp lam nội thất, từ chén, bát, đĩa, lư hương, hộp, tranh, ảnh, phù điêu, mảng trang trí… đến việc sử dụng pháp lam như một chất liệu để các nghệ sĩ đương đại sáng tác, với sự kết hợp giữa sơn mài – pháp lam, gốm – pháp lam…
Dám nghĩ, dám làm, dám đương đầu thử thách, nhìn những chiếc ấm đất của Quỳnh với kỹ thuật chế tác thay đổi, tiến bộ thêm từng ngày, dân uống trà Việt có cái lý để hy vọng, chờ đợi ngày không xa trên bàn trà của mình một tác phẩm ấm đất hảo hạng mang thương hiệu Việt Nam.
Nguyễn Đình
Thêm bình luận